Bể Ngầm Lắp Ghép – Giải Pháp Mô-Đun Linh Hoạt Giúp Giảm Ngập Úng Đô Thị Hiệu Quả

Ngập úng đô thị đang trở thành bài toán khó tại nhiều địa phương, đặc biệt khi mưa lớn cực đoan và biến đổi khí hậu diễn ra ngày càng phức tạp. Bên cạnh các dự án thoát nước dài hạn như cải tạo cống, mở rộng hồ điều hòa hay điều chỉnh quy hoạch, mô hình Bể ngầm lắp ghép đang nổi lên như một giải pháp bổ trợ có tính linh hoạt cao, thi công nhanh và thân thiện với môi trường.

Vì sao đô thị cần những giải pháp thoát nước linh hoạt?

Những năm gần đây, nhiều đô thị tại Việt Nam liên tục ghi nhận:

• Mưa lớn kéo dài với cường độ cao.
• Nước không kịp tiêu thoát gây ngập cục bộ.
• Sụt lún đất và xâm nhập mặn gia tăng do hệ quả khai thác nước ngầm quá mức.
• Hạ tầng thoát nước chịu áp lực quá tải trong thời gian ngắn.

Các giải pháp dài hạn dù quan trọng nhưng thường đòi hỏi vốn đầu tư lớn và thời gian triển khai kéo dài nhiều năm. Điều này khiến nhiều địa phương phải song song tìm kiếm các mô hình bổ trợ, trong đó Bể ngầm lắp ghép được đánh giá là một hướng tiếp cận phù hợp để xử lý “điểm nóng ngập” trong đô thị.

Bể ngầm lắp ghép là gì? Cấu tạo và nguyên lý vận hành

Theo đại diện Công ty CP Nhựa Tiền Phong, Bể ngầm lắp ghép là hệ thống lưu trữ và điều tiết nước mưa dạng mô-đun bằng nhựa, được lắp đặt ngầm dưới mặt đất tại những khu vực công cộng như:

• Công viên, quảng trường.
• Sân trường học, sân vận động chuyển đổi thành mảng xanh.
• Sân bãi, bãi đỗ xe (không áp dụng lắp dưới đường giao thông).

Chức năng chính:

• Thấm – trữ – điều tiết nước mưa.
• Làm chậm dòng chảy trước khi xả vào hệ thống cống.
• Giảm áp lực tức thời cho hạ tầng thoát nước.
• Hỗ trợ tận dụng nước mưa, giảm lãng phí tài nguyên.

Ưu điểm nổi bật:

• Thiết kế linh hoạt theo lưu vực.
• Thi công nhanh, dễ mở rộng.
• Tỷ lệ lưu trữ nước cao.
• Vật liệu nhựa có thể tái chế, phù hợp mô hình thoát nước bền vững.

Nguyên tắc vận hành của Bể ngầm lắp ghép trùng khớp với triết lý được GS.TS.NGƯT Nguyễn Việt Anh nhấn mạnh tại hội thảo: “Làm chậm dòng chảy” – giữ nước tạm thời qua thấm tự nhiên, trữ mái, hồ điều hòa và bể ngầm để giảm quá tải hệ thống cống trong mưa lớn.

Từ bể thụ động đến bể thông minh – Lộ trình chuẩn hóa tại Việt Nam

Tại hội thảo, các chuyên gia đã đưa ra nhiều khuyến nghị quan trọng để mô hình Bể ngầm lắp ghép sớm được ứng dụng rộng rãi:

Định hướng phát triển:

Bể cố định → Bể chủ động điều hành theo cung – cầu → Bể thông minh vận hành từ xa bằng công nghệ số

Yêu cầu cần hoàn thiện:

• Xây dựng tiêu chuẩn cơ sở
• Tiến tới ban hành TCVN (Tiêu chuẩn Quốc gia).
• Tích hợp vào quy chuẩn thoát nước đô thị hiện hành.
• Làm rõ quy trình duy tu, bảo dưỡng.
• Có mô hình thí điểm đánh giá thực tiễn.

Bà Hạ Thúy Hạnh (Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cấp Thoát nước và Môi trường – trực thuộc VWSA) đề xuất doanh nghiệp nên ưu tiên thí điểm tại các khu vực du lịch, vùng ngập cục bộ, sau đó đánh giá và nhân rộng.

Bà Nguyễn Việt Hương cũng nhấn mạnh: khi triển khai Bể ngầm lắp ghép tại đô thị lớn hoặc vùng như Tây Nguyên, cần tính toán kỹ để vừa tận dụng không gian ngầm, vừa đảm bảo hiệu quả lâu dài trong điều tiết nước theo mùa.

Bể ngầm lắp ghép và vai trò của sự đồng hành đa bên

Chủ tịch VWSA ông Nguyễn Ngọc Điệp và đại diện doanh nghiệp ông Trần Nhật Ninh đều thống nhất rằng mô hình Bể ngầm lắp ghép muốn thành công cần có sự tham gia của:

• Nhà khoa học (nghiên cứu và đánh giá tầng chứa nước, lưu vực thoát).
• Hiệp hội chuyên ngành (phản biện chính sách, góp ý tiêu chuẩn).
• Cơ quan quản lý nhà nước (xây dựng khung pháp lý, cấp phép, giám sát).
• Doanh nghiệp (sản xuất mô-đun, thi công, bảo trì, thí điểm).

Mô hình này không chỉ là giải pháp chống ngập trước mắt mà còn là bước đệm cho chiến lược thoát nước đô thị thông minh, bền vững đến năm 2035 và xa hơn.

Kết luận

Bể ngầm lắp ghép là giải pháp mô-đun xanh, linh hoạt và có tính ứng dụng cao trong kiểm soát ngập úng cục bộ tại đô thị. Khi được chuẩn hóa tiêu chuẩn, thí điểm bài bản và vận hành thông minh, mô hình này có thể:

• Giảm áp lực cho hệ thống cống thoát nước.
• Điều tiết và tận dụng nguồn nước mưa hiệu quả.
• Tăng khả năng thích ứng của đô thị với biến đổi khí hậu.
• Góp phần xây dựng các thành phố an toàn nước – phát triển bền vững.

Nguồn thông tin: tapchinuoc.vn